گفتگوی نسترن مکارمی با رسول معرک نژاد

ویدئو آرت : ماهیتی فرّار از تعاریف

نسترن مکارمی

نسترن مکارمی

رسول معرک نژاد فقط یک ویدئو آرتیست نیست . او علاوه بر این شاعر و نقاش هم هست به موسیقی آوازی و دستگاهها هم تسلط دارد و به چند بُعدی بودن هنرمند معتقد است . به نظر او هنرمندی که بتواند چند هنر را همزمان در خود زنده نگه دارد و پرورش دهد قطعن موفق تر است و برای ابراز درونیات خود مسیرهای متنوعی را در پیش رو خواهد داشت. “زیبایی‌شناسی نقاشی کودکان “، “نگاره ی سایه ها” که نقدی بر آثار استاد ضیاء الدین امامیست و مجموعه شعر “دست در موهای اینه”  نام آثار انتشار یافته ی رسول معرک نژاد است.اومتولد 1347 و کارشناس ارشد نقاشی‌ست.

چه چیزی باعث شده شما ویدئو آرت را به عنوان ژانر هنری خودتان انتخاب کنید ؟

–          هنر ویدئو در اصل این آزادی را به من می‌دهد که مفاهیم را با مخاطبم در تعامل قرار بدهم و از جانب او عکس العمل داشته باشم  .می‌توانم این‌طور بگویم که نوع برخورد در نقاشی آن هم در شرایط حال حاضر که اندیشه  مدرن در ایران رواج دارد و در آن بخش از نقاشی معاصر که رفته است به سمت پاپ آرت و خروجی اش در قالب یک تابلوی نقاشی‌ست وقتی مخاطب از هنرمند سوال می‌کند که چه مفهومی می‌خواهی انتقال بدهی پاسخ می‌گیرد که شما چه برداشت می‌کنی؟ ولی در ویدئو آرت و هنر مفهومی هنرمند باید بایستد و هنرش را تبیین کند نه این که کار را توضیح بدهد بلکه  جهان بینی و ایدئو لوژی خودش را از نظام هستی و معنایی که از هنر دارد  ارائه بدهد و مفهوم کلی را در اختیار مخاطب بگذارد

این تعاملی که باید بین مخاطب و هنرمند اتفاق بیافتد به چه صورتی است؟ آیا مخاطب تبدیل می‌شود به بخشی از فضای اثر هنری؟

–          ما چندین نوع ویدئو ارت داریم که یک نوعش همراه با پرفورمنس یا هنر اجراست  ومی‌تواند به نوعی مخاطب را درگیر اثر کند  گاهی حتی خود مخاطب یا  هنرمند می‌تواند بخشی از اثر باشد و به این شکل تعامل را برای کسی که می‌آید برای بازدید بوجود می‌آورد و اگر بازدید کننده ای نباشد اثر ناقص می‌شود.این مربوط به پرفورمنس است یا هنر چیدمان . ولی من خودم از ویدئو انیمیشن شروع کردم .

چه تعاریف و معیارهایی برای یک اثر ویدئو آرت می‌توان قائل شد ؟

–          ببینید سیر هنر ویدئو آرت به عنوان زیر مجموعه ی هنر پست مدرن به ما نشان می‌دهد که هنر جدیدی نیست. 60 سال از پدید آمدن این ژانر می‌گذرد و ماهیتن هنری از معنا گریزان است . تا بخواهید تعریفی برایش پیدا کنید گریز می‌زند و به مسیر دیگری می‌رود. از اول هم بنابر این بود که هنری خلق شود که قابل خرید و فروش نباشد این تعریف را هم از هنر مفهومی یا  کانسپت گرفته .در واقع می‌خواست بخشی از هنر بیرون از گالری را وارد گالری کند. در ابتدا بر اساس تعاریفی که می‌شد می‌گفتند این هنر نباید به شکل آگهی های بازرگانی باشد اصولاَ ضد تلوزیون بود .ولی بعد دیدیم که این اتفاق واردش شد .بعد گفتند نباید تبدیل به فیلم کوتاه بشود  ولی این هم به قالب‌ها و شکل‌های گوناگون به ویدئو ارت اضافه شد . و امروزه هم مخاطب را بخشی از اثر خود می‌کند و اصلاَ معلوم نیست که بعد چه پیش بیاید .آنچه در ویدئئو ارت مهم جلوه می‌کند ایده است .پرورش ایده چگونگی ساخت و نحوه ی اجرا.

پس در واقع ماهیتی فرّار از تعاریف دارد و با این نگاه معمولاَ چه سوژه هایی  ذهن شما را برای ساخت یک اثر درگیر می‌کند ؟

–          اگر بخواهیم یک تعریف کلی پیدا کنیم برای ویدئوارت می‌شود گفت ویدئو به نوعی هنر اعتراض است. اعتراض به سیستم یا بخشی از جامعه. طرح یک سوال با مبنای مسائل اجتماعی  . ولی دغدغه های اصلی ذهن من را اسطوره ها و مفاهیم نشانه شناسی تشکیل داده اند. من ازمفاهیم ،دلالتهای ضمنی و معناهای پنهان اثراستفاده می‌کنم و می‌روم به سمت اسطوره ها .شما زن را درآثار من زیاد می‌بینید .به عنوان نماد باروری زایش و معادل با تمام مفاهیمی که در اسطوره پیدا می‌کند وبعد در تضاد با یک عنصر دیگر قرار می‌گیرد من تقریباَ ناخواسته به دنبال معنای ضمنی کار هستم معنایی که صریح نباشد واگر مخاطب را دو دسته ی عام و خاص تبدیل کنیم من هر دو گروه را وارد کار می‌کنم . هم مخاطب عام را به این عنوان که از یک اثر تصویری لذت ببرد و او را تا حدودی به تفکر وادارد .هم مخاطب خاص که به دنبال مفاهیم درونی کارمی‌گردد.

یک ویدئو آرتیست باید چه شاخصه هایی داشته باشد تا در کار خود موفق شود؟

–          هنرمند ویدئو آرتیست به نظر شخصی من نمی‌تواند هنرمند تک بعدی باشد. در دنیای امروز باید از نشانه شناسی فلسفه زیبا شناسی فیلم ادبیات و موسیقی استفاده کنی تا دست آورد شما در اثر بروز پیدا کند . بیشتر کسانی که در هنر ویدئو کار می‌کنند فکر می‌کنند چون با یک زبان تصوری آشنا هستند می‌توانند در این زمینه هم کار کنند . در حالی‌که باید ژانرهای دیگری هنر را هم بدانند  اگر هنرمند بخواهد کارش غنی باشد باید از آن حالت تک بعدی خارج بشود .در واقع هنرمند و ویدئوآرتیست مانند همان  حکیم در تاریخ ایران است . حکیم،  ریاضیدان، فیزیکدان است ادیب و پزشک است و ستاره شناسی هم می‌داند . می‌توان به بیشمار از آنها اشاره کرد مثل حکیم عمر خیام حکیم ابوالقاسم فردوسی .حالا نه در آن سطح ولی یک ویدئو آرتیست خوب باید با ژانرهای دیگر هنر هم اشنا باشد تا بتواند مفاهیم غنی تری ارائه دهد

 و البته باید این را بداند که چطور آنها را کنار هم بچیند تا اثر تبدیل به یک کانسپت بشود و وجه های مختلف اثر با هم چفت و بست پیدا کند…

–          من شاعرهستم . نقاشی هم که رشته ی اصلیم بوده موسیقی هم کار کردم اینها خواسته و ناخواسته یک جا جمع می‌شوند و مفهوم اثر را بیشتر می‌کنند…

در مورد شما گرایشات ادبی چه تاثیری توانسته روی آثارتان بگذارد؟ شعر چه جایگاهی در هنر شما دارد؟

–          من هنرمند را به شکلی تعریف می‌کنم که بتواند تفکری را به جامعه عرضه کند . و با این تعریف شما باید بتوانید نمود آن تفکر را دراثر خودتان  بیاورید. در شعر من تصویر وجود دارد در واقع شعر من بیشتر ایماژ است تا مفهومی. از طرفی در هنر ویدئو شما گاهی وقت‌ها از کلام استفاده می‌کنید و بهتر است آن کلام از خودتان باشد نه اقتباس از دیگران یا مثلاَ اگر از موسیقی استفاده می‌کنید  بهتر است که این موسیقی انتخابی نباشد و ان را برای ویدئوارت‌تان ساخته باشید …

توی جشنواره ها هم شرکت می‌کنید ؟

–          نه من کلاَ با این سیستم در جشنواره ها شرکت نمی‌کنم . چون سیاست‌های آنها با ذهنیت من مغایرت دارد ولی جشنواره های خارجی اگر کار مناسبی داشته باشم ارائه می‌کنم مثلاَ در جشنواره هایی در یونان، سوئد و فرانسه اثر فرستاده ام ولی در جشنوارهای داخلی چون یک ایدئو لوژی حکومتی – سیاسی پشت‌ش هست میلی به شرکت در آنها را ندارم.

در باره ی آخرین کتابتان برای‌مان بگویید

–           یک مجموعه جدید شعر دارم که یک سال استآماده است و با ناشری در تهران درباره ی چاپش صحبت شده ولی با این شرایط نشر و کاغذ ،کی از کار دربیاید نمی‌دانم . یک کار نوشتاری دارم درباره ی اسطوره و هنر که به نوعی به نقد اسطوره در حیطه ی هنرهای مختلف و بویژه هنرهای تجسمی و تصویری پرداخته است . ما در نقد اسطوره آثار تجسمی کمتر کتاب داریم و این کتاب هم فعلاَ دارد مراحل تایپ و صفحه آرایی را پشت سر می‌گذارد و در اصفهان چاپ می‌شود

نظرات بسته شده است.