پرسش و پاسخ فرشته عالمشاه با رسول معرک نژاد در باره‌ی ویدئوآرت

فرشته عالمشاه

فرشته عالمشاه

رسول معرک نژاد .  متولد ۱۳۴۷ اصفهان
کارشناسی ارشد نقاشی۱۳۸۰

نقاش ، ویدئوآرتیست ، محقق و نویسنده
عضو هیات مدیره انجمن نقاشان اصفهان – عضو تیم کارشناسی ویدئوآرتیست

معرک نژاد اولین ویدئوآرت خود را در سال ۱۹۹۴ زمانی که برای کسب تجارب جدید وارد مرکز سینمای جوان می شود ، در ساختمان همان مرکز و با اندک امکانات موجود ، بر روی سه حلقه فیلم ۸ میلی متری با کمک دوستان خود فیلمبرداری کرده و می سازد و پس از آن در طول ۱۷ سال  ویدئوآرت بخش مهمی از فعالیتها و دل مشغولی ها ی او را به خود اختصاص داده است.

با توجه به اینکه بسیاری از مخاطبین ویدئوآرتیست را جوانان علاقه مند به هنر ویدئو تشکیل می دهند ، از ایشان خواستیم تا به دو پرسش اساسی  و بنیادین در این زمینه پاسخ دهند.

پاسخ رسول معرک نژاد به پرسش: ویدئوآرت چیست و ویدئوآرتیست کیست. 

معرک نژاد:

لازم به ذکر است که پاسخ‌ من در حد یک نظر شخصی است و در حیطه‌‌ی جامعه کنونی ایران؛ که با بسیاری از مسایل اجتماعی–سیاسی آمیخته است و همه‌ی افراد جامعه چه بخواهند چه نخواهند با این گونه مسایل روبرو هستند و با آنها مواجه‌اند و به طبع آن، هنرمند ایرانی نیز از آن مستثنی نیست.

به نظرم برای این‌که مشخص کنیم ویدئوآرت چیست؟ و ویدئوآرتیست کیست؟ چند قدم فراتر برویم و مشخص کنیم هنرمند کیست؟ و در پاسخ به این‌که هنرمند به چه کسی اطلاق می‌شود به پاسخ کیستی ویدئوآرتیست و چیستی ویدئوآرت هم خواهیم رسید.

در دنیای امروز هنر، هنرمند شخصیت چند بُعدی دارد: به نوعی آمیخته ای از تکنسین و روشنفکری است که به ابداع و خلاقیت مجهز است و برای نسل یا نسل هایی از جامعه‌ی بشری پیام دارد که این پیام می‌تواند مربوط به مسایل اجتماعی، سیاسی یا فقط طرح یک سوال در ذهن مخاطب باشد. تکنسین از آن لحاظ که با وسایل کار و تکنیک‌های آن آشناست، که در این حد به نوعی با هنرمند تک بعدی مواجه هستیم. و روشنفکر کسی است که با تحلیل گذشته و حال جامعه برای آینده‌، راهکارها و پیشنهادهایی به جامعه و دولتمردان ارائه می‌کند، که البته  می‌تواند مسیری به صواب یا ناصواب باشد. و بالاخره هنرمند؛ با ارائه‌ی اثرش به نقد خود یا جامعه از منظر روان‌شناسی؛ جامعه‌شناسی و زیباشناسی و حتی سیاسی می‌پردازد و بایسته است با چند هنر و  همچنین بخش‌هایی از علوم انسانی آشنا باشد زیرا هنرمند امروزی نمی‌تواند به مسایل ادبی جامعه‌اش، نظریه‌های جامعه‌شناسی به ویژه جامعه‌شناسی هنر، نشانه‌شناسی- معناشناسی بی‌توجه باشد؛ به خصوص وقتی هنرمند از رسانه‌ی ویدئو برای ارائه پیام خودش استفاده می‌کند. از طرف دیگر هنرمند ویدئوآرتیست، علاوه بر داشتن دانش و تبحر بر تکنیک‌؛ لوازم، تجهیزات ویدئو، نرم‌افزارهای مرتبط، اصول تصویربرداری؛ دکوپاژ، مونتاژ می‌بایست با موسیقی و ادبیات نیز آشنا باشد و بداند نشانه‌ها و نمادهایی که از آنها بهره می‌برد چه کارکردی دارند و چگونه مفهومی را بیان می‌کنند.

اگر هنرمند مدرن در برابر پرسش منتقد و مخاطب از اثر هنری‌اش؛ پیکان پاسخ را به سمت مخاطب می‌کشاند و می‌گفت: ” شما چه درک می‌کنید‌؟” و از پاسخگویی طفره می‌رفت؛ اما امروزه در دورانی که پست‌مدرن را هم پشت سرگذاشته ایم هنرمند باید بتواند دیدگاه‌ یا دیدگاه‌های خودش را برای انتخاب و ارائه اثرش بیان کند. بنابراین هنرمند معاصر (به معنای امروزی و نه تاریخی‌اش) باید نظریه‌پرداز باشد و بتواند دیدگاه‌هایش را تبیین کند. و از میان همین دیدگاه‌‌های بیان شده از طرف هنرمند؛ و برداشت مخاطب و خود اثر است که منتقد به نشانه‌های پنهان اثر پی‌می‌برد و آنها را تحلیل می‌کند. بدین ترتیب؛ از ژست‌های هنرمندگرفته تا گفتار و نگارش او؛ قبل و بعد از اثر، بخشی از روند شکل‌گیری اثر می‌شود.

آنچه در ویدئوآرت مهم جلوه می‌کند سه مشخصه: ایده یا مفهوم، نحوه ساخت و ارائه اثر است. از طرفی ویدئوآرت برای پذیرش تعریف همیشه خود را به چالش کشیده است و آن‌چنان گستره‌ای به‌خود گرفته است که تعریف نمی‌پذیرد بنابراین تعریف و معنای مناسبی برای ویدئوآرت نمی‌توان لحاظ  کرد. اگر مدتی قبل می‌شد گفت که ویدئوآرت با آنچه نمی‌تواند باشد تعریف می‌شود نظیر این‌که ویدئوآرت فیلم‌کوتاه یا تیزر تبلیغاتی نشود؛ اما امروزه می‌تواند فیلم‌کوتاه و نظایر آن هم باشد. به‌صورتی که به انواع مختلف از ویدئوانیمیشن تا فیلم را در بر می‌گیرد

در حوزه‌ی تخصص ویدئوآرت؛ اگرچه ساخت ویدئوآرت به صورت گروهی و با تیم حرفه‌ای هم انجام می‌پذیرد اما من  ترجیح می‌دهم تمامی مراحل کار را خودم به انجام رسانم از انتخاب موقعیت مکانی (لوکیشن) برای تصویربرداری تا انتخاب بازیگران، گفتار متن؛ تصویربرداری، مونتاژ و انتخاب موسیقی. نحوه‌ی ارائه اثر نیز می‌تواند به صورت منفرد یا ترکیب با دیگر گونه‌های هنری نظیر هنراجرا یا چیدمان باشد. در مجموع می‌توان به این نتیجه رسید که ویدئو یک رسانه در دست هنرمند است برای بیان مفهومی که پرورانده‌است و از آن‌جایی که با چندین هنر در تعامل است به عنوان یک اثر بسیار تاثیرگذار بر مخاطب می‌تواند عمل می‌کند. به نظرم آنچه در ویدئوآرت (و حتی در دیگر هنرها) لحاظ می‌شود این‌ است که وقتی مخاطب با اثر مواجه می‌شود ذهن‌اش درگیرشود و تا مدتی با اثر زندگی کند و با بخشی از اثر همگام شود و این‌گونه اثرگذاری را من جزو مهم اثر هر هنری به ویژه ویدئوآرت می‌دانم.

——————————————

منتشر شده در سایت ویدئوآرتیست

نظرات بسته شده است.